Fotograf chwili. Posłuchaj deszczu - komentarz

Uwaga, nadchodzę z obiecanym komentarzem!
(I tyle tytułem wstępu, bo o ile zawsze w szkolnych wypracowankach ładnie zagajałam i chyba w dużym stopniu dlatego dostawałam z nich dobre oceny, jakoś tutaj nie mam pomysłu na wstęp, więc będę niepokorna i zamieszczę post bez wstępu. Taki ze mnie łobuz, o!)

Tekst wiersza gwoli przypomnienia:

Posłuchaj deszczu

Zaciskasz dłonie, powieki, wargi
Przeciążony jak to biurko kartkami
Egzamin. Pięć. Zaraz.
Świat. Skandal. Zamach. Policja.
Praca. Szef. Termin.

Zostaw.
Usiądź.
Posłuchaj deszczu.

Posłuchaj
Krople poruszają żyłki - struny liści
Subtelnie stukocą w okuty blachą murek
Szepczą muskając się wzajem poruszane wiatrem
Grają.

Grają
Przygłuszoną sonatę wyciszenia

Malują
Ślepcowi i śpiącemu
W miejsce miasta pejzaż puszczy

Kojącej szmerem, szumem, szelestem..

Słuchaj
Posłuchaj deszczu.

Okoliczności napisania Posłuchaj deszczu opisałam już pokrótce w poście z wierszem. Siedziałam nad notatkami, próbując przyswoić wiedzę z angielskiej gramatyki opisowej, wykładanej przez średnio kompetentną Panią Profesor przybyłą ze wschodu niczym Trzej Królowie, co nie było łatwym zajęciem. Był to jeden z cięższych tygodni, z licznymi egzaminami. Zmęczona nauką, zdecydowałam się na chwilę przerwy, wstałam od biurka i puściłam sobie muzykę. Padał deszcz. Przysiadłam na oknie, patrzyłam na deszczowy pejzaż mojego warszawskiego podwórka i zdałam sobie sprawę, że muzyka mi przeszkadza. Że o wiele przyjemniejszy w tej chwili jest dźwięk wiosenno-letniego deszczu, przywodzący na myśl spokój, wyciszenie i harmonię. I wyrażenie w tej chwili jest tu kluczowe.

Uwiecznić chwilę. To cel, który bardzo często przyświeca moim poetyckim staraniom. Celem moich utworów prawie nigdy nie jest wpojenie czy propagowanie jakiejś postawy. Zazwyczaj chcę uchwycić jakieś ulotne piękno, często coś, na co niemal nikt nie zwróciłby uwagi. Przy takich wierszach staram się być jakby malarzem czy fotografem tej chwili, moimi wersami utrwalić ją w pamięci, a potem być może przekazać jej urok dalej. To dla tego tak lubię znajdować swoje miejsca poza światem, o których kiedyś już pisałam* - ponieważ ich urok jest niepowtarzalny i zamyka się w chwili.

Poetów chwili było już zapewne mnóstwo. Ale według mnie nie oznacza to, że wszyscy piszą o tym samym. Wręcz przeciwnie. Dany moment może zostać odebrany przez każdego człowieka  całkowicie inaczej. 

Poskaczmy w czasoprzestrzeni, zgarnijmy poetów z różnych epok i prądów literackich, posadźmy ich w kółeczku na polance podczas deszczu i każmy im napisać wiersz. Romantyk będzie próbował oddać, jak otaczająca go przyroda współgra z jego wnętrzem, jak ulewa i niespokojne chmury oddają rozdarcie jego duszy. Dekadent zapełni kartkę wersami o melancholii i szarych barwach życia zbliżonych do barw deszczowego nieba. Klasycysta, zachowując uporządkowaną formę, zachwyci się (trochę jak ja) harmonią, jaka panuje w naturze, której to harmonii deszcz jest nieodzowną częścią. A poeta awangardowy to cholera wie co zrobi, ale w każdym razie takiego wiersza jeszcze nie widziałeś i będziesz musiał go przeczytać tak ze trzy razy, żeby (może) coś zrozumieć. Oczywiście okrutnie tutaj upraszczam, aby zilustrować to, co mam na myśli - w praktyce ilu poetów, tyle wierszowanych interpretacji danej chwili, mogą one być do siebie mniej lub bardziej podobne, a także jeden poeta może odwoływać się do drugiego - przykładowo Staff w swoich Melodiach zmierzchów dokonuje pastiszu jednego z najbardziej znanych wierszy Tetmajera.

Jeśli chodzi o moje inspiracje, o ile jestem od jakiegoś czasu bardzo leśmianowa, a zachwyt nad przyrodą w wydaniu sztuka dla sztuki to jego specjalność, tu nie nawiązywałam, a przynajmniej nie świadomie, do wierszy Leśmiana. Tutaj natchnął mnie poeta, którego niektórzy uważają za swoistego włoskiego Leśmiana - Gabriele D'Annunzio. Ogólnie rzecz biorąc, uważam, że jestem jeszcze o wiele za słaba z włoskiego po tych dwóch latach nauki, aby z łatwością czy chociaż z umiarkowanym wysiłkiem interpretować wiersze po włosku, utwór La pioggia nel pineto (pl: Deszcz w sosnowym lesie**) jakoś do mnie trafił. Omawialiśmy go na (zazwyczaj nudnych jak flaki z olejem) zajęciach z literatury włoskiej, i nawet pomimo, że pojawiały się słowa, których nie rozumiałam, w jakiś sposób ten wiersz poczułam. Było to już jakiś czas temu, ale za każdym razem kiedy patrzę na tekst Posłuchaj deszczu, utwierdzam się w przekonaniu, że duch pana D'Annunzio nawiedził mnie w ten deszczowy czerwcowy dzień, kiedy to powstało wyżej wymienione wierszydło.

Ażeby komentarza stało się zadość, wspomnieć warto jeszcze o początku mojego wiersza. Zazwyczaj od początku się zaczyna, tyle, że  tym przypadku początek został dopisany później, ponieważ bałam się, że ucieknie mi ta chwila, którą tak bardzo chciałam uchwycić w kadrze moich wersów. Początek ów został dopisany z myślą o pewnym panu, który bardzo angażował się w naukę do sesji, co z resztą bardzo mu się chwali, aczkolwiek w pewnym momencie myślałam, że się nieszczęśnik przepracuje i jakieś kabelki w mózgu mu się przepalą, albo  najlepszym wypadku podupadnie na zdrowiu z braku spokojnego snu. Na szczęście nic takiego się nie stało. Może dlatego, że posłuchał deszczu.

___________

* w tym poście

**Niestety, znalazłam tylko polski tytuł, nie mogę znaleźć tłumaczenia, jeżeli w ogóle takie powstało, odsyłam więc do tekstu oryginału, a nuż trafi się na moim blogu jakiś włoskojęzyczny czytelnik. Swoją drogą, tłumaczenie wierszy to w dużym stopniu pisanie ich od nowa, dodatkowo ten wiersz wydaje mi się wyjątkowo trudny do potencjalnego tłumaczenia, więc obawiam się, że ewentualny przekład mógłby dość dotkliwie skrzywdzić oryginał. Niemniej jednak, jeżeli znajdę tłumaczenie, zedytuję post i zamieszczę link.

Miejsca poza światem. Wiersz biały - komentarz

[Notka od nierozgarniętej autorki:
Ten post miał być wstawiony na dniach od opublikowania wiersza białego. Tych dni zrobiło się równo 65. Ja się już nawet nie będę tłumaczyć. Ja po prostu go wstawię.]

Tym oto wpisem otwieram dział mojej twórczości zwany prozaicznie komentarzami do wierszy. Pomysł stworzenia cyklu zagościł w mojej łepetynie, gdy pisałam post zawierający tytułowy wiersz. Chciałam uwzględnić kilka rzeczy związanych z okolicznościami jego powstania, z drugiej strony jednak nie chciałam wepchnąć wiersza gdzieś w środek postu zakończonego długaśnym komentarzem, który zastąpiłby Waszą refleksję czy interpretację po przeczytaniu utworu, uważam bowiem, że każda interpretacja jest dobra i mimo tego, że jestem autorem, nie mam najmniejszego prawa narzucać Czytelnikowi, co ma rozmieć przez dane słowa. Poezja jest nieoczywista między innymi po to, aby każdy odczuwał ją po swojemu. Ale o tym jeszcze będzie przy okazji innego wierszydła.

Z uwagi na takie właśnie moje zdanie w tej materii, nie mam zamiaru umieszczać tu interpretacji spod znaku słynnego co poeta miał na myśli. Wpis, który czytacie, zawiera kilka zdań o tym, jakie emocje towarzyszyły mi przy pisaniu tego wiersza, a także o jego wpływie na resztę mojej twórczości, której fragmentami konsekwentnie zamierzam wypełniać mój kawałek internetu. Jeśli w jakimkolwiek stopniu Cię to interesuje, zapraszam do lektury.

Dla przypomnienia jeszcze raz zamieszczę tekst wiersza, gdyby ktoś chciał sobie go odświeżyć lub po prostu na niego zerkać.

Wiersz biały

Siedzę w parku i piszę wiersz

Biały jak ten puch opadły z topoli

Ptasie ballady w odmętach gałęzi

Szum liści

Ulica śpiewająca w oddali jak te ptaki

Zakątek prawie poza światem

I nastrój burzy jedynie ekran mojego smartfona

Bo nie wzięłam ze sobą zeszytu

Z boku patrzy posąg dawnych męczenników

Postawiony ku pamięci

Patrząc na zmorzone wiecznym snem stare gazownie

Chciałabym tu zostać na dłużej

Choć do szczęścia zdałby się jeszcze ktoś

Do wspólnej kontemplacji topolego puchu i starych gazowni

Jest miło

Ławka staje się ustroniem

Rozrosła brzoza niedowidzącym strażnikiem ciszy

Którą z rzadka zmąci ktoś nieproszony

Jak pobliski mur rozpada się poczucie czasu

I trzeba już wracać

Do hałasu codzienności

(Już teraz wrony zdają się krakać głośniej

Nawołując mnie do powrotu)

Więc żegnajcie gazownie, ławko i ty, stara brzozo

Dziś posiadłam was jak Chopin swą wierzbę czy Kochanowski swój Czarnolas

Powrócę być może niedługo

Sklecić kilka nowych zdań, może tym razem rymowanych

A może z kimś innym za rękę

A może jednak pozostawię to miejsce moim

Żegnajcie więc gazownie, ławko i brzozo

Powrócę

To właściwie jeden z moich pierwszych wierszy*. Pisząc go, byłam zachwycona otaczającym mnie miejscem. Zwykły park, gdzieś pośród miasta, ale wydawało się, że wszystko, cały miejski szum i pośpiech, jest gdzieś z dala od tego magicznego skrawka rzeczywistości, gdzie panuje spokój. Odosobnione miejsca zawsze wydawały mi się atrakcyjne, ale przysiadając sobie teraz nad Wierszem białym uświadomiłam sobie, że chyba właśnie od momentu jego napisania upodobałam sobie takie właśnie miejsca, w środku miasta albo w każdym razie będące częścią miasta, ale jednak sprawiające wrażenie w jakiś sposób odciętych nie tylko od niego, ale od reszty świata. Mają specyficzną atmosferę, jakąś swoją energię, przez co często dostarczają mi inspiracji - przebywając tam, próbuję uchwycić, nie wiem na ile skutecznie, tę energię i przelać ją na papier, wkomponować w wersy i chociaż w pewnym stopniu uwiecznić ją, a odkąd publikuję, również przekazać ją dalej. Czasem będzie to główny motyw powstałego pod wpływem takiego miejsca utworu, poniekąd sztuka dla sztuki, a często wplotę również jakieś przemyślenia czy uczucia, które w danym momencie we mnie tkwią, i pod wpływem tej właśnie energii postanowią wyjść na wierzch.

Dla jasności, sprostuję coś. Kiedy słyszy się opuszczone miejsca, łatwo pomyśleć, że chodzi o jakieś szemrane okolice, gdzie nikt nie chodzi, albo jakieś rozpadające się rudery o których zapomniał świat. Przyznam, że uskutecznianie wierszoklectwa w tych ostatnich byłoby ciekawe, ale takiej przygody nie miałam i tutaj zupełnie nie o to mi chodzi. Chodzi mi o miejsca często w jakiś sposób zaplątane w przestrzeń publiczną, ale takie, gdzie akurat  nie ma nikogo, kto mógłby popsuć wrażenie odosobnienia. Moje miejsce poza światem może być nie tylko brzegiem rzeki na skraju miasta, ale także ławką przy mało uczęszczanej alejce w parku, czy nawet ustronnym stolikiem w nietłocznej kawiarni lub skwerkiem, na którym zwykle bawią się dzieci i biegają psy, ale akurat w tym momencie nikogo tam nie ma. Miejsce poza światem niekoniecznie musi być poza światem zawsze, wystarczy, że ten stan potrwa przez ten moment, w którym tego potrzebuję.

Mam kilka takich swoich miejsc w Warszawie, i wciąż poszukuję nowych, a czasem to one znajdują mnie. Nie mam zamiaru podać Wam ich lokalizacji, po pierwsze są moje i nie oddam (samolubny Wierszokleta), a poza tym o wiele ciekawiej jest odkryć takie miejsce samemu. Właściwie jest to chyba jedyny sposób. Nie wyobrażam sobie uczynić mojego miejsca z takiego, które swoim miejscem określiła już inna osoba, a ja je od niej perfidnie ściągnęłam, niczym odpowiedzi na egzaminie na.. poetę? Samotnika?

Mogę za to poszukiwaczom samotnych miejsc dać sugestię. Byliście kiedyś w paskudną pogodę nad rzeką? Pewnie nie, bo nikt normalny nie chodzi w paskudną pogodę nad rzekę. No właśnie.** Poczęstuję Was w niedalekiej przyszłości takim wierszem pisanym w paskudną pogodę nad Wisłą. Póki co uważam go za całkiem niezły, na pewno w momencie wstawiania stanę się jakieś trzydzieści razy bardziej krytyczna i ta ocena może się zmienić; przerobiłam to już z Dobranoc, natomiast w przypadku tego wiersza jakoś łatwiej mi poszło.

To byłoby na tyle, jeśli chodzi o mój pierwszy komentarz. Czy teraz będę wstawiała komentarz po każdym wierszu? Wątpię, tak jak mówię, nie zamieszczam tu interpretacji, bo nie taka moja rola, a nie wiem, czy przy każdym utworze będę miała coś do dodania. Niby wypowiadanie się na tematy, na które nie ma się nic do powiedzenia zdaje się modne, ale ja jakoś nigdy specjalnie nie interesowałam się modą.

____________________________

*Nie biorę pod uwagę okazjonalnych wierszyków z życzeniami, które w dzieciństwie pisałam namiętnie na każde święto czy imieniny w rodzinie, a o tych dosłownie kilku okropieństwach, które popełniłam w gimnazjum, wolę zapomnieć jak najprędzej.

**Oczywiście w ramach możliwości zalecam zachować resztki rozsądku i wyposażyć się w coś nieprzemakalnego, jeżeli składową paskudnej pogody jest deszcz czy inny opad. A poszukiwanie swojego miejsca podczas burzy w ogóle odradzałabym stanowczo.

Start! - czyli co ja tu najlepszego wypisuję

Witaj, strudzony wędrowcze! Co Cię tu zagnało, jak pragnę zdrowia?!

Ten blog ma w adresie słowo wiersz. A kto teraz czyta wiersze, oprócz uczniów w szkole? Tym bardziej, kto je w tych czasach pisze?! Pewnie same zbuntowane dziewczynki, najczęściej z gimnazjum, które czują się niezrozumiane przez świat i bez ładu i składu wtłaczają w wersyfikacje swoje błahe problemy, okraszając je nadmiarem grafomańczych środków.

Jestem dwudziestoletnią dziewczynką.

Czy czuję się niezrozumiana przez świat? Czasem na pewno, ale kto z nas nie ma takich chwil.

Czy mam błahe problemy? Myślę, że to kwestia subiektywna.

Czy wtłaczam je w wersyfikację upstrzoną grafomaństwem? Poczytajcie i oceńcie, ja zawsze na pytanie nauczycieli „jaką ocenę byś sobie postawiła” dostawałam białej gorączki.

Co można znaleźć w tym moim małym kawałku internetu?

Wiadomo, jak wierszokleta to wiersze.

Wszystkie, jakie piszę? Dobry żart, wierszokleto. (zaczynam mówić do siebie, nie jest dobrze)

Publikowanie wierszy jest dla mnie dwojako problematyczne. Pierwszy, banalny problem to blokada i brak wiary w siebie tudzież w powodzenie moich przedsięwzięć. Sztampa. Ale jak już sobie człowiek coś tam skrobie od jakiegoś czasu, to ile można, cytując mojego kolegę z roku, czekać na recenzję od gadającej szuflady?

Drugi problem ma związek z charakterem liryki jako takiej. Otóż jest ona najbardziej osobistym dla autora rodzajem literackim (Matulu, pojawił się termin z lekcji polskiego. Ale nie uciekajcie, proszę!). Są wiersze na tyle dla mnie osobiste, dotykające na tyle prywatnych spraw, że póki co nie opublikowałabym ich. Ale o tym planuję napisać osobny post, bo ludzie zobaczą taki długaśny pierwszy wpis i uciekną, a nawet jeszcze nie widzieli terminu dwie linijki wyżej!

Poza wierszami, tytułowe bzdety - o wierszach. Inspiracjach, przemyśleniach, koncepcjach zrodzonych w mojej grafomańczej główce, problemach natury formalnej lub nie, jakie napotykam jako właściwie początkujący jeszcze wierszokleta. W formie komentarza, eseju (albo raczej pseudoeseju, bo żaden ze mnie intelektualista), może felietonu. Także rysunku, bo ostatnio obudził się we mnie rysownik, uśpiony od momentu, kiedy zdałam sobie sprawę, że od dziecka byłam okłamywana, że umiem rysować. Jak nazwa sugeruje, humorystycznie, z przymrużeniem oka, ale pewnie nie zawsze. Może nawet bzdetów będzie więcej niż wierszy, no bo kto czyta wiersze? A lifestylowe vlogi typu patrzcie, idę do kina cieszą się powodzeniem, więc może blog typu patrzcie, nie mam weny też się sprawdzi?

Last i chyba tym razem least, coś na tematy marynistyczne, czyli o przysłowiowej dupie Maryni (Co ta biedna Marynia komu zrobiła, że się wszyscy jej dupą posługują?) a może także o sprawach ważnych, ale nie związanych z poezją. A nuż popełnię jakieś tłumaczenia, na lingwistyce w końcu jestem.

Takie przynajmniej jest założenie tego bloga. A co z tego wyjdzie, zobaczymy.

Jeżeli nie zabił Was mój brak zwięzłości i umiłowanie wtrąceń w nawiasach, dziękuję za uwagę i zapraszam do dalszej lektury :) W najbliższym czasie postaram się wrzucić jakiś post.

Z ucałowaniem ekranu,

Zuza

I jeszcze odrobina prywaty:

ZOBACZ OLGA, WYSZŁAM Z SZUFLADY, BĄDŹ DUMNA! :D
Już.